برنامه ها


برنامه های واحد سلامت خانواده شهرستان خاش

 الف- برنامه سلامت مادران

رسالت مادران : ( MISSION )

اعتلای سلامت مادر، جنین و نوزاد در دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان

 دیدگاه برنامه : ( VISION )

برنامه مراقبت از مادران کشور باید به گونه ­ای باشد که هر مادری در هر زمانی از بارداری، زایمان و تا ۶ هفته پس از زایمان با هر وضعیتی از سلامتی به هر کجای نظام خدمات سلامتی مراجعه نماید، خدمت اثر بخش و کارآمد دریافت کند. به صورتی که سلامت جنین و نوزاد او نیز در این برنامه تامین گردد.

 هدف کلی:

« کاهش مرگ و میر مادران»

از طریق کاهش سزارین غیرضروری ، ترویج زایمان طبیعی ، بهبود کیفیت خدمات وکاهش تاخیر در درمان

 اهداف اختصاصی : 

۱. افزایش پوشش مراقبت­های دوران بارداری ( حداقل ۶ بار )

۲. افزایش پوشش مراقبت­های پس از زایمان ( حداقل ۲ بار )

3. افزایش زایمان بهداشتی

4. کاهش مرگ مادران

 برنامه های سلامت مادران

۱. برنامه مراقبت مادری ایمن ( مراقبت­های ادغام یافته سلامت مادران)

۲. برنامه نظام مراقبت از مرگ مادر

 مراقبت های ادغام یافته سلامت مادران

مراقبت های ادغام یافته سلامت مادران شامل مراقبت پیش از بارداری، حین بارداری، زایمان و پس از زایمان می ­باشد و با استفاده و بکارگیری بوکلت­ ها و راهنماهای مربوط به مراقبت ­های ادغام یافته سلامت مادران اجرا می ­گردد.

در حال حاضر برای مراقبت بهینه مادران پرخطر شناسایی شده و گزارش شده، پیگیری فعال از سوی تیم سلامت مرکز بهداشتی درمانی و کارشناس برنامه شهرستان صورت می­ گیرد که شامل موارد زیر می ­باشد:

·  شناسایی و مراقبت فعال زنان در معرض خطر برای بارداری

·  در اولویت قراردادن ویزیت مادر باردار پرخطر توسط پزشک و ماما

·  پیگیری فعال موارد بارداری پرخطر نیازمند به اقدامات درمانی تا ۴۲ روز پس از ختم بارداری

مراقبت های پیش از بارداری:

مراقبت پیش از بارداری در یکی از شرایط زیر صورت می گیرد :

۱. تمامی خانمهایی که به قصد بارداری، روش پیشگیری از بارداری خود را قطع کرده و یا می­ خواهند قطع کنند.

۲. تمامی خانمهایی که با تست حاملگی منفی مراجعه کرده ­اند.

۳. تمامی خانمهایی که از هیچ روشی استفاده نمی­ کنند و برای اولین بار برای دریافت روش پیشگیری از بارداری مراجعه کرده­ اند و تمایل به بارداری در آینده دارند، برای این افراد حداکثر طی ۶ ماه پس از مراجعه، مراقبت انجام شده و نتیجه آن به عنوان سابقه برای آنان در پرونده حفظ شود.

·    نکته ۱ : لازم است تا زمانی که عارضه یا بیماری خانم رفع و یا کنترل نشده است، به منظور جلوگیری از بروز حاملگی ­های پرخطر، وی را به استفاده از روشهای مطمئن پیشگیری از بارداری تشویق و توصیه نمود.

·    نکته ۲ : این مراقبت تا مدت یکسال اعتبار دارد، بدین معنا که در صورت ارائه یک بار مراقبت پیش از بارداری، تا یکسال نیاز به تکرار نیست. بدیهی است در صورتی که نتیجه مراقبت پیش از بارداری غیر طبیعی است (خانم عارضه یا بیماری دارد) تا زمان رفع عارضه یا بیماری و یا کنترل کامل آن، پیگیری به منظور درمان یا کنترل بیماری توسط پزشک یا ماما انجام گیرد.

مراقبت­ های حین بارداری:

·        مراقبت­ هاي معمول بارداري طي ۸ بار ملاقات در دو نيمه اول ودوم بارداري به مادر ارائه مي ­گردد ( ۲ ملاقات در نيمه اول و ۶ ملاقات در نيمه دوم).

·        زمان ملاقات­هاي معمول بارداري عبارت است از: هفته ۶ تا۱۰، هفته ۱۶ تا۲۰، هفته ۲۶ تا۳۰، هفته ۳۱ تا ۳۴، هفته ۳۵ تا ۳۷، هفته ۳۸، هفته ۳۹ و هفته ۴۰ بارداري

·        در هر ملاقات مادر با توجه به نیمه بارداری، مراقبت مادر بر اساس مراقبتهای استاندارد همان نیمه بارداری انجام می ­شود.

·        هر مادر بايد حداقل يك بار (در اولين مراجعه) توسط پزشك معاينه شود. در این معاینه، پزشک ضمن انجام معاینه فیزیکی، پرونده مادر(شرح حال و ارزیابی) و نتیجه آزمایش ­ها و سونوگرافی(در صورت وجود) را بررسی و نتیجه ارزیابی کامل خود را در قسمت مربوط در فرم مراقبت بارداری ثبت می ­کند.

مراقبت ­های پس از زایمان:

·        مراقبت­ هاي معمول پس از زايمان، طي ۳ ملاقات انجام مي ­شود: ملاقات اول در روزهاي ۱ تا ۳، ملاقات دوم در روزهاي ۱۰ تا ۱۵ و ملاقات سوم در روزهاي ۴۲ تا ۶۰ پس از زايمان انجام مي ­شود.

·        برای مادری که در بیمارستان زایمان می­ کند، مراقبت پس از زايمان در بيمارستان را می­ توان مراقبت بار اول پس از زايمان محسوب کرد.

·        مراقبت ­های نوزاد نیز در ۳ نوبت شامل مراقبت بدو تولد، مراقبت روزهای ۳ تا ۵ و مراقبت روز ۳۰ انجام می­ شود.

·        نوزاد مادری که به هر دلیل تحت درمان داروهای روان گردان است، باید تحت مراقبت متخصص اطفال قرار بگیرد.

اصول كلي ارائه خدمات به مادران:

۱. در مواردي كه مادر و یا نوزاد به دلايلي نيازمند هر حالتی از ارجاع ( فوري، غير فوري، در اولین فرصت) است، ارجاع فوري در اولویت قرار دارد.

۲. در صورت امكان، آموزش همسر و خانواده مادر در مورد علائم خطر در هر مقطعي از بارداري، زايمان و پس از زايمان مورد توجه قرار گيرد.

۳. دريافت مراقبت­ هاي دوران بارداري و پس زايمان در تاريخ ­هاي تعيين شده بايد به مادر تأكيد شود.

۴. وضعيت مادري كه ارجاع فوري یا ارجاع در اولین فرصت شده است، بايد پس از ۳ روز و اگر ارجاع غير فوري شده است، طي يك هفته پيگيري و مشخص شود.

۵. پسخوراند پزشك عمومی يا ماما در مورد ارائه مراقبت ­هاي ويژه بايد در فرم مراقبت ثبت و یا پیوست پرونده گردد.

۶. از دادن هر نوع ماده غذايي و مايعات به مادري كه به دلايلي ارجاع فوري مي­ شود، بايد خودداري گردد. (رعايت اصل NPO حین ارجاع)

۷. دفعات مراقبت ویژه مادر برحسب نوع عارضه و نظر پزشك، ماما و پزشک متخصص در پسخوراند متفاوت خواهد بود.

۸. لازم است تمام خدمات ارایه شده به مادر در هر مقطعی از پیش از بارداری، بارداری، زایمان و بلافاصله پس از زایمان و پس از زایمان در فرم­ های مربوط ثبت و در پرونده مادر نگهداری شود.

 نظام کشوری مراقبت از مرگ مادر

« مرگ مادر از مرگ ­های غیر قابل قبول و قابل اجتناب است و در بیش از ۵۰% موارد قابل پیشگیری است».

تعریف مرگ مادر :

مرگ در طول دوران بارداری و تا ۴۲ روز پس از زایمان، بدون توجه به طول مدت حاملگی بدلایل مرتبط با حاملگی و زایمان و یا به دلیل شدت یافتن بیماری­ های سابق مادر در اثر حاملگی و یا درمان نادرست « مرگ مادر » گفته می ­شود. ( مرگ مادر باردار در اثر تصادف و حادثه جزء این گروه محسوب نمی ­شود. )

بر اساس برنامه « نظام کشوری مراقبت از مرگ مادر» با رخداد مرگ مادر، ضمن بررسی دقیق تمام شرایط و مراحل منجر به فوت مادر با برگزاری جلسات و کمیته های مربوطه ، عوامل قابل اجتناب بررسی شده و مداخلات مناسب برای جلوگیری از موارد مشابه طراحی     می­ گردد تا به اجرا گذاشته شود و با پایش و ارزشیابی آنها می­ توانیم به اهداف سلامت مادران و کاهش MMR دست یابیم.

مهمترین استراتژیهای کاهش شاخص MMR :

·        مراقبت با کیفیت از مادران در دوران بارداری ، زایمان و پس از زایمان.

·        استاندارد سازی ارائه خدمات به مادران باردار در سطح مراکز بهداشتی درمانی و پایگاه ها ( خدمات خارج بیمارستانی )

·        استاندارد سازی ارائه خدمات داخل بیمارستانی ( بیمارستان دوستدار کودک ) 

 

ب- کودکان

۱) برنامه کودک سالم 

هدف کلی : کاهش مرگ و میر و ارتقای سلامت کودکان

اهداف : 

۱. طراحی نظام غربالگری استاندارد و مراقبت کودکان صفر تا هشت سال و اجرای آن

۲. جدا کردن کودکان سالم از کودکان به ظاهر سالم یا مستعد بیماری که هنوز نشانه های بیماری در آن ­ها مستقر نشده است.

۳. توجه خاص به تکامل آن ها در سنین زیر ۸ سال و به ویژه زیر ۵ سال

 اجزای مراقبت

مصاحبه­، معاینه بالینی­، تست­ های آزمایشگاهی، آموزش و مشاوره واکسیناسیون و مکمل­ های داروئی

 فرآیند مراقبت ها

- ارزیابی نشانه ­های خطر و ارزیابی از نظر زردی ( شیرخوار کمتر از ۲ماه )

- ارزیابی وضعیت عمومی ( کودک ۲ ماهه تا ۸ ساله )

- ارزیابی از نظر وضعیت تغذیه و مشاوره با مادر در مورد مشکلات تغذیه ­ای و مشکلات دهان و دندان

- ارزیابی از نظر وضعیت قد، وضعیت دور سر ( شیرخوار کمتر از ۱۸ ماه )

- ارزیابی از نظر وضعیت بینائی، تکامل، واکسیناسیون و مکمل­ های دارویی

- آموزش و مشاوره با مادر در مورد پیشگیری از سوانح و حوادث کودکان

- مصاحبه و مشاوره با مادر در مورد رابطه متقابل کودک و والدین

 توالی مراقبت ها

نوزادی : بدو تولد تا ۲۴ ساعت اول، هفته اول ۳ تا ۵ روزگی، هفته دوم تا چهارم ۱۴ تا ۱۶ روزگی، ۳۰ تا ۴۵ روزگی

۲ ماهگی، ۴ ماهگی، ۶ ماهگی، ۹ ماهگی، ۱۵ ماهگی، ۱۸ ماهگی، ۲ تا ۸ سالگی سالی یکبار

** شناسائی کودکان با مشکل تکاملی از طریق تست غربالگری ASQ انجام می­ شود و در صورت وجود کودک با مشکل تکاملی با معرفی به Focal Point استانی، این کودکان ویزیت شده و مورد پیگیری قرار می­ گیرند.

۲) برنامه کودک بیمار (مانا)

هدف کلی :   کاهش مرگ و میر و ارتقای سلامت کودکان

اهداف :

۱. بهبود مهارت ارائه دهندگان خدمت در زمینه نحوه برخورد با کودک بیمار

۲. بهبود در سیستم بهداشتی و درمانی به منظور درمان موثر کودک بیمار

۳. بهبود عملکرد خانواده و جامعه

نکته اصلی در این برنامه تاکید بر مهمترین علل مرگ و میر کودکان می­ باشد. در تکمیل مجموعه مانا برنامه سوختگی و مسمومیت های کودکان به اجرا درآمد.           

 ۳) برنامه ترویج تغذیه با شیرمادر   

هدف کلی :  ارتقای بقای کودک و کاهش بار بیماری های دوران کودکی

 

اصول کلی اجرای برنامه

آموزش به مادران بر اساس بوکلت و راهنمای آموزشی مادران باردار در شیردهی در سه مقطع:

 ۱. مادران در دوران بارداری:

·        فواید شیردهی برای مادر و کودک و خطر استفاده از گول زنک ( بر اساس کتاب ها و جزوات آموزشی )

·    روش­های مطلوب تغذیه شیرخواران شامل تغذیه انحصاری با شیرمادر برای ۶ ماه و تداوم آن تا ۲ سال یا بیشتر با شروع به موقع غذاهای کمکی

·        آگاهی از مشکلات پستانی و توصیه ­های لازم به مادران باردار و شیرده

 

۲. مادران پس از زایمان (در بیمارستان):

·    آموزش نحوه شیردهی به مادران در ۱ ساعت اول تولد نوزاد در بیمارستان (در زایمان طبیعی) و یا ۱ ساعت بعد از بهوش آمدن مادر( در عمل سزارین )

 

۳. مادران شیرده تا ۲ سالگی کودک:

·        مراقبت مادر و شیرخوار جهت شیردهی صحیح و رفع مشکلات احتمالی در ۱۰ روز اول پس از زایمان

·        آگاهی از نحوه وزن­ گیری مناسب کودک شیرخوار و تحلیل نمودار رشد کودک و توصیه ­های لازم در خصوص تغذیه انحصاری با شیرمادر تا ۶ ماهگی و تداوم آن تا ۲ سالگی و اهمیت آن

·        توصیه­ های لازم در زمینه نحوه صحیح شیردهی

·        آگاهی از دستورالعمل کشوری تجویز شیرمصنوعی

·        توصیه در مورد ضرورت مراجعه مادران قبل از هر نوع تغيير در روش تغذيه شيرخوار و شروع شير مصنوعی

·        توصیه به مادران شیرده درخصوص داروهایی که منع شیردهی دارند.

·        توصیه به مادران شیرده در زمینه منع شیردهی در بعضی از بیماری­ های مربوط به مادر

۴) برنامه نظام مراقبت مرگ کودک  

هدف کلی :   کاهش میزان مرگ و میر از طریق کشف روندی که هر کودک تا زمان مرگ طی کرده

 اهداف اختصاصی :

۱. شناسایی عوامل قابل اجتناب در هر مرگ

۲. تعیین دقیق تر میزان بروز مرگ

۳. تعیین عوامل خطر مرتبط با مرگ

۴. طراحی و اجرای مداخلات مناسب حل مشکلات و جلوگیری از وقوع مرگهای مشابه و بهبود شاخصهای سلامت کودکان

 فعالیت های اصلی در نظام مراقبت:

۱. گزارش فوری ( تلفنی ) در کمتر از ۲۴ ساعت پس از اطلاع از وقوع مرگ کودک در منطقه

۲. جمع آوری داده های مرگ کودکان

۳. بررسی علل مرگ کودکان زیر ۵ سال منطقه و ارائه توصیه­ های لازم به والدین  

ج- برنامه باروری سالم وجمعیت:

برنامه بهداشت باروری و تنظیم خانواده به معنای تصمیم گیری آگاهانه، مسئولانه و آزادانه افراد جامعه (زن و شوهر) است برای تعداد فرزندان خواسته، بمنظور تامین سلامت خانواده ها از یکطرف و از سوی دیگر ایجاد هماهنگی بین رشد جمعیت و ابزار و عوامل توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور ، که در نهایت تامین عدالت اجتماعی را میسر می ­سازد.

 هدف کلی: تامین سلامت مادران و کودکان

گروه هدف : کلیه زنان و مردان در سنین باروری

اهداف اختصاصی :

·        جلوگیری از حاملگی ناخواسته و کاهش سقط غیر قانونی

·        داشتن كودك به تعداد دلخواه

·        تنظيم فواصل بين بارداريها

·        جلوگیری از سوء تغذیه مادران و کودکان با فاصله گذاری بین فرزندان

·        آموزش در مورد بچه داری

·        اطلاع رساني و آموزش خانواده­ ها

·        مشاوره و معاينه قبل از ازدواج

·        مشاوره و معاينه در زمان ازدواج و بعد از آن 

·        ایجاد هسته ناباروری

·        مشاوره ژنتيك

·        آموزش روابط آميزشي و بهداشت زناشوئي

·        جلب مشاركت مردان در برنامه بهداشت باروری

 اصول کلی اجرای برنامه بهداشت باروری

۱. آشنایی با دستورالعمل کشوری بهداشت باروری و تنظیم خانواده و اجرای آن

۲. آموزش و مشاوره زنان واجد شرایط و داوطلبین دریافت خدمات بهداشت باروری و تنظیم خانواده

۳. مشاوره زوجین جوان داوطلب ازدواج و انجام آموزش ­های لازم

۶. برآورد و پیش بینی اقلام مورد نیاز تنظیم خانواده

د- برنامه بهبود تغذیه

اهمیت برنامه :

یکی از عوامل موثر اجتماعی در بروز ناامنی غذایی و سوء تغذیه در کشور، ناآگاهی ­های تغذیه­ ای افراد جامعه است . در حال حاضر در کشور ما روند بیماری­ های غیرواگیر هشدار دهنده است. چاقی و اضافه وزن در درصد بالایی از جمعیت کشور وجود دارد که خود زمینه ساز بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطان ­ها بشمار می­رود و از دلایل عمده آن تغییر الگوی مصرف و رفتارهای نامطلوب غذایی و عدم تحرک بدنی است.

مجموعه عادات و فرهنگ غذایی افراد جامعه، یکی از مهمترین عوامل شکل دهنده الگوی غذایی آن جامعه می ­باشد. به همین دلیل، برنامه ریزی جهت فرهنگ­ سازی و آموزش همگانی تغذیه به منظور ارتقای سلامت و کاهش روند بیماری ­های غیرواگیر حائز اهمیت   می ­باشد.

 اهداف برنامه :

۱. افزایش آگاهی تغذیه­ ای افراد جامعه در مورد اصول تغذیه صحیح

۲. اصلاح نگرش و عملکرد گروههای سنی مختلف جامعه در مورد تغذیه صحیح

 سیاست ­های برنامه بهبود تغذیه:

۱. ترویج فرهنگ سلامت تغذیه ­ای در راستای اصلاح و بهبود شیوه زندگی

۲. اجرای برنامه­ های حمایتی تغذیه ­ای و اولویت بندی نقاط در معرض ناامنی غذایی

۳. توانمندسازی پرسنل بهداشتی تا رده محیطی در زمینه برنامه­ های بهبود تغذیه

۴. آموزش و مشاوره تغذیه مراقبین کودکان و زنان باردار

۵. اجرای برنامه ­های پژوهشی و تحقیقاتی در بخش تغذیه

۶. کنترل BMI مردم استان

 اولویت ­های برنامه بهبود تغذیه:

۱. کنترل BMI: از طریق آگاهی از طبقه بندی اضافه وزن در مراجعین بر اساس نمایه توده بدنی (BMI) و ارائه توصیه­ های لازم و ارجاع جهت کنترل وزن

۲. بهبود تغذیه کودکان: از طریق آگاهی از کارت مراقبت کودکان و حساس نمودن مادران نسبت به وضعیت رشد کودک

۳. بهبود تغذیه مادران: ارائه توصیه ­های تغذیه­ ای مناسب جهت وزن گیری مناسب در دوران قبل از بارداری و دروان بارداری بر اساس نموگرام بارداری و BMI مادران و همچنین مصرف مکمل های توصیه شده

۴. بهبود تغذیه بیماران: ارائه توصیه ­های تغذیه ­ای اولیه در بیماران مبتلا به دیابت، بیماری قلبی عروقی، هیپرلیپیدمی، افزایش فشارخون و ...

ه- برنامه سلامت سالمندان

تعریف سالمند و پديده سالمندی: بر اساس مستندات سازمان بهداشت جهاني افراد ۶۰ سال و بالاتر  به عنوان افراد سالمند شناخته مي­ شوند و بر اساس منابع علمي جمعيت، زماني كه ۱۲% جمعيت را افراد ۶۰ سال و بالاتر  تشكيل دهد، پديده سالمندي در جمعيت استقرار مي­ يابد.

رشد جمعيت کل در جهان ۱/۷% و رشد جمعيت سالمندان در جهان ۲/۵% می ­باشد. پيرشدن جمعيت جهان در سال ­هاي آينده چهره­اي جديد از دنيا ارائه مي ­كند كه شکل اجتماعی و فرهنگی جوامع را تغییر خواهد داد و منجر به ایجاد مشکلات خاص خود خواهد شد از جمله تغییر شکل بیماری­ ها به سمت بیماری ­های مزمن و ناتوان کننده نظیر بیماری ­های قلبی عروقی، دیابت و انواع سرطان ­ها می­ گردد و در نتیجه افزایش هزینه ­های درمانی و توانبخشی و تامین مراکز درمانی خاص و ... بدنبال خواهد داشت. 

اهداف :

۱. کاهش بار بیماری ­ها و ناتوانی در دوره سالمندی

۲. اصلاح شیوه زندگی، بهبود و ارتقاي كيفيت زندگي و تقویت خود مراقبتی و ايجاد رضايت از زندگي در سالمندان

۳. ارائه خدمات رفاهي، بهداشتي، درماني و توانبخشي براي سالمندان

 برنامه های سلامت سالمندان:

۱. ترویج شيوه زندگي سالم در دوره سالمندي

۲. مراقبت­ هاي ادغام يافته و جامع سالمندان 

فرآیندارائه خدمات:

ارائه خدمات بر اساس بوکلت مراقبت سالمندان انجام می شود:

۱. ارزیابی دوره ای سلامت :

·        تن سنجی ( قد، وزن، نمایه توده بدنی)

·        بررسی شیوه زندگی و عادات رفتاری ( وضعیت تغذیه، وضعیت فعالیت فیزیکی، وضعیت استعمال دخانیات )

·        بررسی سوابق بیماری و شرح حال دارویی

·        معاینات

·        درخواست پاراکلینیک

·        بیان توصیه ­های ویژه، تجویز دارو

·        آموزش ­های مربوط به شیوه زندگی و اختلالات و بیماری ­های فرد

·        مشخص نمودن زمان بعدی مراجعه

۲. پیگیری بیماری یا مشکل سلامت

۳. ارجاع بیمار به سطوح تخصصی و دریافت بازخورد آن

 

و-برنامه سلامت نوجوانان ،جوانان ومدارس:

اهمیت:

يکی از عوامل تعيين کننده ميزان پيشرفت و توسعه در هر جامعه ، وضعيت تغذيه و بهداشت مردم است . بطور کلی رشد جامعه نياز به ارتقای سطح آگاهيها ، ايجاد نگرش و رفتار بهداشتی دارد .

  کودکان و نوجوانان بخش بزرگی ازجمعيت پويا و آينده ساز کشور ها را تشکيل می دهند . توجه به سنين دانش آموزی و فرصت ويژه ای که محيط مدرسه فراهم می آورد ، دهه هاست که توجه خبرگان بهداشت را به خود جلب نموده است . اين فرصت جوامع را قادر می سازد تا شيوه های زندگی سالم را به نسلی که آينده را رقم می زند و تاثيری شگرفت در اجتماع کنونی خود دارد بياموزد ، چرا که آموزش پذيری از خصيصه های سنين مورد اشاره می باشد .

  اهداف:

  الف )آموزش بهداشت

  يکی از فعاليتهای مهم بهداشت مدارس ، آموزش بهداشت است و هدف آن بالا بردن سطح دانش بهداشتی و درنهايت ايجاد تغيير مطلوب در رفتار دانش آموزان و انتقال به خانواده ها است.

  گروههای هدف در برنامه آموزش بهداشت مدارس شامل دانش آموزان ، والدين، معلمين، و ساير کارکنان است که برای هريک از اين گروهها موضوعات آموزشی متنوع و متناسب با گروههای سنی آنان آموزش داده ميشود.   

        ب) تکميل شناسنامه سلامت وانجام معاينات غربالگری)

    منظور از معاينات غربالگری جستجوی بيماری يا نقص به وسيله آزمون های عملی وسريع ، معاينه ويا روش های ديگر در افرادی است که ظاهرا سالم به نظر ميرسند.

  در مراقبتهای بهداشتی درمانی دانش آموزان ، برخی از بيماری ها و نقايصی مانند اختلالات رشد، مشکلات بينايی و شنوايی ، بيماری های لثه و پوسيدگی دندان ، کچلی سر و رشک و شپش سر ، اختلالات رفتاری و دانش آموزان نيازمند مراقبت ويژهبه صورت سالانه دنبال ميشود.

    ج)مشارکت در طرح آهن ياری

  آهن ياری عبارتست از توزيع قرص آهن بين گروههای آسيب پذير و در معرض خطر. در اين روش قرص توسط معلمين مدارس بين دانش آموزان توزيع ميشود.آهن ياری معمولا با مصرف يک قرص سولفات فرو در هفته به مدت 12 تا 16 هفته در سال در طی سنين بلوغ اجرا ميشود.

   د) بيماريابی پديکولوزيس و پ يشگيری از بيماريهای واگيردار شايع در سنين مدرسه

    آگاهی از علائم و نشانه های بيماريهای شايع در مدرسه ميتواند گام مثبتی برای پيشبرد بهداشت مدرسه باشد.کارکنان بهداشتی ، بهورز،مدير و معلم با آگاهی از چگونگی علائم و سير بيماری ، با انجام اقدام به موقع و موثر ميتواننداز پيشرفت بيماری درفرد و همه گير شدن آن بيماری بين ديگر دانش آموزان جلوگيری کنند.

  بيماريابی رشک و شپش سر جهت دانش آموزان کليه مقاطع تحصيلی فصلی يکبار انجام و کليه موارد آلوده و افراد خانواده آنان تحت پيگيری های لازم تا حصول بهبودی قرار ميگيرند. قابل ذکر است شامپوی پرمترين بصورت رايگاندر اختيار افراد آلوده و خانواده آنان توسط مراکز بهداشتی درمانی تحت پوشش انجام ميگيرد.

  از شايع ترين بيماريهای واگير دار در سنين مدرسه ميتوان گلودردچرکی ، انگلهای دستگاه گوارش ، بيماريهای اسهالی، هپاتيت، کچلی ، سرماخوردگی،آنفلوانزا،ژيارديا،سرخجه،گال،شپش ،عفونتهای ادراری وآبله مرغان را نام برد.

    ه)انجام واکسيناسيون توام پايه اول متوسطه

    کليه دانش آموزان بدو ورود به پايه اول متوسطه قبل از ثبت نام با مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی واکسيناسيون يادآور توام آنان انجام شده و کارت تکميل شده واکسيناسيون توام آنان در داخل پرونده مدرسه دانش آموز قرار ميگيرد. قابل ذکر است وجود کارت تکميل شده واکسيناسيون توام جهت ثبت نام دانش آموزان ضروری است.

  و)پيشگيری از سوانح و حوادث در سنين مدرسه

    يکی از مهمترين علل مرگ و مير و معلوليتهای کودکان در سنين مدرسه ، سوانح و حوادثی است که در منزل ، مدرسه و مسير بين خانه تا مدرسه رخ می دهد.با توجه به اينکه علل بسياری از اين حوادث شناخته شده است و معمولا با اقدامات احتياطی و رعايت اصول پيشگيری ميتوان درصد قابل ملاحظه ای از ميزان آن را کاهش داد.به نظر ميرسد نقش آموزش در جلوگيری از سوانح و حوادث بسيار موثر است.از طرف ديگر بايد به ايمن ساختن محيط مدرسه نيز توجه کرد

    ز)بهداشت محيط مدرسه

    بهداشت محيط مدرسه شامل فعاليتهايی است که در جهت اجرای ضوابط بهداشتی مدرسه انجام می گيرد.مهمترين نکاتی که در بهداشت محيط مدرسه مورد توجه هستند عبارتند از :

1)    محل احداث مدرسه

2)     وضعيت ساختمانی مدرسه از نظر( ايمنی و حفاظت ، دستشويی ،توالت ،آبخوری،سيستم دفع فاظلاب و زباله ، بوفه و کلاسهای درس و  آب آشاميدنی سالم )